środa, września 06, 2006

17.08.2006, czwartek

Michał mówi, że za dużo piszę i że nikt tego nie przeczyta. No to się będę ograniczać.

Od dwóch dni (wyruszyliśmy wczoraj ok. 8:30) jedziemy "naszym" jeepem przez Mongolię Centralną. Jeep jest radziecki. Twarda z niego sztuka. Zawieszenie też jest twarde, co odczuwają nasze wnętrzności. Kierowca jest oczywiście narodowości mongolskiej i Michał dogaduje się z nim mieszanką angielskiego i rosyjskiego z dużą porcją języka migowego. Zainwestowaliśmy sporo w tą podróż, ale już widać, że warto było. Jedziemy kiedy chcemy, stajemy kiedy chcemy. Robimy zdjęcia i nie jesteśmy zależni od rozkładu jazdy tutejszych busów, ani od łaski kierowców. Pierwszy dzień to podróż UB-Karakorum. 373 km. 8,5 godziny.

Drogi.
Droga oznaczona na mapie kolorem czerwonym (główna i podobno najlepsza droga w kraju) na pierwszym odcinku z UB jest w stanie fatalnym. Asfalt wylano prosto na podłoże z ostrych, małych granitowych kamyków i asfalt ten się był w niektórych momentach rozszedł (nie wspomnę o ogromnych dziurach i małych dziurkach). Samochody z tej drogi zjeżdżają i porobiły się naturalne objazdy kilkupaskowe. Może nie lepszej jakości (górki i dołki również występują), ale o bardziej stabilnej nawierzchni. Potem fakt, asfalt jest ładny, gładki i nawet z rodzielającą pasy białą linią. Ale nasz kierowca na tej prostej i nudnej drodze dość często przysypiał. Po dzisiejszej drodze widać, że to taki mały mongolski rajdowiec i te "nasze europejskie/zachodnie drogi" go po prostu nudzą.

główna droga w kraju






a to już "naturalna droga"

Dzisiaj jechaliśmy z Karakorum do Tsetserleg. 126 km. 4 godziny. Po typowych mongolskich drogach. Jak to Michałowi powiedział właściciel hostelu z UB "We have only natural roads". I to by się zgadzało.

Mijaliśmy przepiękne krajobrazy, których nie da się opisać. Obawiam się, że nawet zdjęcia nie oddadzą niesamowitego charakteru i uroku tych miejsc.






Hodowle.
Mongołowie hodują krowy, kozy, owce, konie, jaki i wielblądy. Jak to powiedział Michał "cała Mongolia to jedno wielkie pastwisko". Zwierzaki pasą się same, niekiedy przeganiane przez jeźdźca na koniu. Do poganiania używają gługich na co najmniej 2 m kijów.





jaki




mały jak (specjalnie dla Almy ;))

Gery.
Jest ich całe mnóstwo. Stoją albo pojedynczo, albo w większych osiedlach. Niektóre mają anteny satelitarne, a kilka nawet baterie słoneczne.

Wczorajsze miasto, w którym się zatrzymaliśmy (Kharakorum) to dawna stolica Mongolii. Co prawda była nią tylko przez 40 lat, ale za to została założona przez samego Chinggis Khana. Z tej okazji, na 800-lecie istnienia państwa, rząd Mongolii planuje przenieść stolicę w 2020 z UB do Kharakorum.
Kilka ciekawych rzeczy:
1. Klasztor Erdene Zuu. To najstarszy klasztor w Mongolii. Zdecydowanie najładniejszy, jaki widziałem w tym kraju. Otoczony olbrzymim murem, chowa tajemnice mnichów buddyjskich.
2. Stare Kharakorum, czyli stolica z XIII-go wieku. Dzisiaj to wielka polana, z kilkoma wykopaliskami archeologicznymi. Z tego, co napisane było w przewodniku wynika, że musiała to być taka Atlantyda. Jedna z rzeczy, która miała się w stolicy znajdować, to fontanna tryskająca winem, airagiem i czymś tam jeszcze.

Michał przed murem okalającym klasztor


na terenie klasztoru










Niesamowita umiejętność, którą posiedli Mongołowie: pakowanie samochodów. W przeciętnym 5-osobowym samochodzie są w stanie pomieścić 7 osób dorosłych, jedno dziecko (obowiązkowo na kolanach pasażera siedzącego z przodu) oraz bagaże wszystkich podróżnych.

Dzisiaj nocujemy w Tsetserleg. Byliśmy w mieście ok. południa, więc wszystko dokładnie sobie obejrzeliśmy. Miasto jest stolicą aimagu (tagiego naszego województwa) i przewodnik pisze o nim "beautiful". Faktycznie, to miasto jest ciekawsze niż dotychczas przez nas widziane. Nadal jednak pusty, spory plac przed budynkiem samorządowym i obowiązkowe komunistyczne pomniki generałów i siłaczy psują charakter miasteczka, który nadało mu piękne położenie i bardzo dobrze zachowany klasztor (obecnie ciekawe muzeum).

w drodze do Tsetserleg




na terenie klasztoru w Tsetserleg
















muzealny klasztor


muzealny gtradycyjny ger

16.08.2006, środa

Siedzimy w przydrożnym barze gdzieś przy najlepszej drodze w kraju, pomiędzy UB i Karakorum.
Michas popija coś, co nazywają herbatą, ale ani smakiem, ani barwą, tego trunku mi nie przypomina. Ja korzystam z chwili spokoju, nie na tej wyboistej drodze i piszę co wydarzyło się wczoraj, kiedy byłam zbyt zmęczona, żeby cokolwiek napisać.

przydrożny bar, ja, Mongoł i nasz jeep

W nocy było nam trochę zimno. Nagrzaliśmy kozą, ale przewiewny ger zrobił swoje. Obudziły nas kruki, bądź inne podone ptaki, które stołowały się na naszym dachu, wydając przy tym nie dające spać odgłosy. Po śniadanku na żeśkim powietrzu ruszyliśmy w drogę. W planie były dwa bliźniacze szczyty (2265 m) i spacerek w dół. Całość miała wynieść ok. 18 km i mieliśmy to przejśc w 10 godzin. Zaznaczę, że w Mongolii nie ma szlaków, wytyczonych ścieżek. Jak się idzie w góry, trzeba się liczyć z tym, że prawdopodobnie nikt przed tobą, obraną przez ciebie trasą nie szedł. Nie idzie się, jak w naszych polskich górach wężykiem, za panią w modnych czerwonych szpilkach, i nie jest się popychanym dziecięcym wózkiem z niezadowolonym i ogłaszającym to światu potomkiem. W Mongolii idzie się czasem przez chaszcze po kolana i malinowe dzikie chruśniaki, które czepiają się spodni (jeżeli ma się długie), czasem trzeba przejść przez strumień, któremu znudziło się płynięcie w korycie i postanowił eksplorować otoczenie szerokim rozlewem. Do tego należy jeszcze dodać dzikie zwierzęta, których jest tam więcej niż we wszystkich ogrodach zoologicznych w całej Polsce. Łosie, dziki, wilki, niedźwiadki i mniejsze lisy i ptactwo łowne są tam na początku dziennym. I teraz, w całej tej scenerii - my. Wybraliśmy się na przeprawę przez góry.
Minęliśmy klasztor, którego ruiny oglądaliśmy poprzedniego dnia i dość stromym zboczem wspięliśmy się na szczyt, na którym zobaczyliśmy pierwsze ovoo.





ovoo

Nagrzana polana pełna owadów, zejście w dolinkę, którą mieliśmy ominąć jakiś nieinteresujący nas szczyt i potem zacząć się wspinać na "nasze bliźniaki". Po obejściu górki Michas stwierdził, że coś jest nie tak, no nie idziemy w kierunku bliźniaków. Trafiliśmy jednak na wspomniany w przewodniku i przez panią w obozie gerów, żółty szlak (jedyny w kraju ;)). Decyzja należała do mnie: idziemy dalej żółtym, pewniejszym niż samowolne wyznaczanie ścieżek, ale wtedy omijamy górki, czy schodzimy i wspinamy się na szczyty po naszej prawej stronie, po niepewnym terenie. Zdecydowałam się na szlak, ale przez kilkadziesiąt kolejnych metrów szłam z wyrzutami sumienia, że Michas nie wejdzie na szczyty, z których na pewno roztacza się niesamowity widok.

odcisk bosej stopy gdzieś na szlaku


Żółty szlak doprowadził nas na polanę, na której Michał polował na dziką zwierzynę (be zrezultatów niestety). Za polaną ukazał się nam szczyt z kamieniami (trochę, jak nasze Pielgrzymy). Wspięliśmy się, a tam śliczne, duże ovoo.

w drodze na szczyt



ovoo na szczycie



na szczycie

Michas podziwiający okolicę

ovoo i Michas szykujący się do spożycia suchego prowiantu

Zrobiliśmy sobie postój, zjedliśmy kanapeczki, Michas wdrapał się na samą górę i stwierdził, że już nie wie gdzie jesteśmy, a gdzie być powinniśmy. Mapa jakoś kiepsko odwzorowywała teren. Dobrze, że mieliśmy kompas. Ustaliliśmy, że góra, na której właśnie byliśmy to Zuun Shireet Ull, Michał wyznaczył azymut, żeby ominąć dom prezydenta (podobno wejście na jego teren mogłoby się dla nas źle skończyć) i ruszyliśmy. Zaczęło się. Las, gołoborze (ogromne głazy), las, gołoborze, las, gołoborze, ...

droga w dół

widzicie mnie na kamykach? ;)



Miałam ze 3 kryzysy i skusiliśmy się na wodę ze strumyka. Kiedy w końcu wyszliśmy na polanę i zobaczyliśmy UB, Michas aż zawył ze szczęścia. Dwa autostopy i byliśmy w domku. Kolacja, spacer po nocnym UB i do łóżeczka.

już na dole. Widać UB.

Okazało się, że przeszliśmy ok. 12 km, zajęło nam to 10 godzin. Z wysokości 1645 m wspięliśmy się na 2057 m, potem na wysokość 2268 m (wyższy z bliźniaków, to jednak ten z ovoo i postojem) i do UB na wysokości ok. 1400 m.
To była bardzo męcząca wycieczka. Podziwiam mojego Narzeczonego, że wytrzymał moje humory. Ale byłam tak wykończona, że łzy leciały mi same.

14.08.2006, poniedziałek

Kończąc wywód z wczoraj, który przerwało mi zmęczenie i chęć przyjęcia pozycji horyzontalnej.
Przejścia dla pieszych, w formie pasów, są bardzo umowne. Nie można się łudzić, że wyjście na nie spowoduje u zbliżającego się samochodu zmiejszenie prędkości. To ty, jako pieszy, masz obowiązek uważać na siebie i innych użytkowników drogi. Samochód nie zwolni i jeszcze pieszych otrąbi. Widok ludzi stojących na środku 4-pasmowej w sumie ulicy, którym udało się przejść 2 pasy w jendą stronę, ale z przeciwnej jadą auta, jest dla mnie szokiem. Nie mogę się do tego przyzwyczaić. Dopiero rok spędziłam w Niemczech, gdzie kierowcy zatrzymują się, kiedy tylko zbliżysz się do krawężnika przy przejściu dla pieszych.

A teraz ... teraz siedzę przed gerem, na stołeczku. Przed naszym gerem na dzisiejszą noc. Ger numer 13. Przed nami zielone wzgórza, gdzieniegdzie porośniętę kępkami drzew. W niektórych miejscach trawa się poprzecierała i wystają skały i kamienie. Takie lekko wyliniałe góry, ale o pięknej barwie zieleni.

nasz ger




Michał w gerze szykuje kolację


obóz gerów


drugie najładniejsze zdjęcie podróży - ger, ja i sokół


Jak tu dotarliśmy?
Wstaliśmy przed 9:00, żeby zdążyć na poranną mszę w klasztorze w UB, w którym byliśmy wczoraj, ale już "po godzinach". Michał koniecznie chciał, żebym zobaczyła, jak taka msza wygląda. Bardzo podobają mi się barwy strojów tutejszych mnichów. Złoty i bordo. Ich krótko ostrzyżone ciemne włosy. I radość bijącą z ich twarzy. Widać w nich również wewnętrzny spokój. Jednak podczas mszy czuję się, jakbym przeszkadzała w czymś bardzo osobistym. Jak intruz.

W klasztorze Gandan Khiid zobaczyliśmy cud. Statua Buddy, o wysokości chyba ze 30 metrów, cały ze złota i miedzi. Stoi w środku i wygląda, jakby klasztor nie miał niczego innego na celu, jak tylko osłaniać tą piękność przed oczami świata. W środku klasztoru, oprócz rzeźby nie ma nic innego. Na ścianach są balkoniki, żeby można było oglądać goganta z różnych wysokości.



W drodze do hostelu udało nam się w końcu kupić kompas, więc Michał ma już teraz pełen zestaw do chodzenia po mongolskich górach i stepach.
Zostawiliśmy jeden plecak i udaliśmy się w podróż do Zuunmod. W przewodniku było napisane, że busy do tej położonej ok. 40 km od UB miejscowości odjeżdżają z dworca, który znajduje się 7-8 km od miejsca naszego obecnego zamieszkania. Postanowiliśmy wziąć taksówkę. Udało nam się po kilku minutach przejść przez ulicę, ale wszystkie mijające nas żółte Hyundaye były zajęte. Zatrzymał się samochód cywilny i tyle po mongolsku zrozumieliśmy, że pan nas zawiezie. Zrozumiał dokąd i w drogę. Cały czas prosto, rondo i dalej prosto. Wydawać by się mogło, że to będzie krótka i bezstresowa podróż. Dobrze, że siedziałam na tylnym siedzeniu. Troszkę mnie ścisnęło w żołądku i dostałam lekkiego ściskoszczęku. Oczywiście co chwila ktoś na nas trąbił, zajeżdżał nam drogę, albo my zmienialiśmy pas z lewego na prawy, mijając po drodze dwa środkowe. Ale przejazd przez rondo, na którym żaden kierowca nie stosuje się do reguł obowiązujących na takim skrzyżowaniu ... gehenna po prostu. No, ale jakoś dojechaliśmy na ten "dworzec", a tam nasz kierowca dowiedział się, że do Zuunmod to nie stąd, tylko z centrum. Więc drogę do miasta musiałam przeżyć jeszcze raz. Żeby odwrócić swoją uwagę od tego, co się dzieje na drodze, zaczęłam czytać przewodnik.
Dotarliśmy na dworzec, pokazano nam palcem, który bus jedzie do Zuunmod, poczekaliśmy chwilę, aż się zapełnił i w drogę. Po niecałej godzinie dotarliśmy na miejsce. Czekało nas jeszcze jakieś 7 km do klasztoru, który przyjechaliśmy obejrzeć. Przeszliśmy przez miasto. O wiele spokojniesze, ale jakby wymarłe miasto. Ludzie owszem są, ale brak tam życia. Jest wyliniały park, duży plac z ratuszem czy czymś takim, familoki, fabryka, jak z opowiadania Pilipiuka i oczywiście slumsy. Pierwszy etap naszej wędrówki to zielona równina, na której pasły się krowy, koniki i kozy. A potem spokojnie wzoszącą się piaszczystą drogą, dość często mijani przez niestety rozpędzone pojazdy, dotarliśmy do bramki "stricktly protected area". Kupiliśmy bilety i dalej drogą do końca, czyli do klasztoru. Minęliśmy obóz jurt, a nad nami kołowały sokoły. W drugim obozie wykupiliśmy dwa łóżka w 3-osobowej jurcie, ale, że ruch nie jest zbyt duży, mamy całą dla siebie. Więc nocleg w jurcie zaliczony. Wieje tu nieźle, więc rozpalili nam kozę, która stoi po środku Szkoda tylko, że jest dziura w pokryciu dachowym i ciepełko właściwie szybko ucieka. Michas ciągle dokłada drewienko. Ale jest bardzo przyjemnie.



Główną atrakcją turystyczną okolicy jest klasztor buddyjski, a dokładnie ruiny klasztoru. Ze względu na czystkę ideologiczną z drugiej połowy lat 30-tych, ten jak i 900 innych klasztorów zostało spalonych, a mnichów rozstrzelano, bądź zesłano na Syberię. Aż się serce kraje, jak się wyobrazi tą scenę w takiej pięknej scenerii. Dzisiaj stoi tu tylko jenda budowla, a w innych miejscach wystają resztki ścian i drzwi.
Kupiłem sobie piękne dzwoneczki buddyjskie.

w drodze do klasztoru






naczynie, w którym gotowano 10 owiec na raz


ruiny klasztoru


widok z balkonu jedynego ocalałego budynku